|
niedziela, 18 grudnia 2011 11:31 |
Storczyk (Orchis L.) – rodzaj bylin należących do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). W zależności od ujęcia systematycznego klasyfikowanych jest do tego rodzaju od 17 do 33 gatunków, przy czym większa liczba podawana jest w starszych klasyfikacjach. Po odkryciu w końcu lat 90. XX wieku polifiletycznego charakteru tradycyjnie definiowanego rodzaju, część zaliczanych tu gatunków przeniesiona została przez taksonomów do rodzaju koślaczek (Anacamptis) i Neotinea. Gatunkiem typowym jest storczyk kukawka (Orchis militaris L.).
Podstawowe zasady uprawy storczyków
 Podłoże i doniczki
Storczyki to kwiaty do uprawy bez ziemi. Podłoże stanowi kilka uzupełniających się komponentów: kora sosnowa, torf, ususzone liście bukowe, mech torfowiec, węgiel drzewny, keramzyt, styropian, włókna kokosowe. Można je kupić w centrach ogrodniczych. Dobór i proporcje zależą od rodzaju storczyka, np. phalaenopsis rośnie w mieszance kory sosnowej (70 proc.), mchu (20 proc.) i węgla drzewnego (10 proc.). Podłoże powinno mieć kwaśny odczyn (pH 4,5-6).
Należy unikać zbyt dużych i głębokich naczyń i nie sadzić roślin głęboko, wręcz przeciwnie, sadzić płytko, jak to tylko możliwe, a przewracające się podeprzeć. Trzeba zapewnić roślinom dobry drenaż (minimum 1/4 naczynia), np. gruby żwir, stłuczki doniczek itp.
Odpowiednie są doniczki z kilkoma otworami w dnie z krawędzią umożliwiającą swobodny wypływ wody do podstawki. Wodę z podstawki wylewamy po jednej dobie lub wcale.
Epifity (pnącza) o większych rozmiarach dobrze rosną i ładnie wyglądają w wiszących koszyczkach z drutu lub z drewna, mniejsze na grubych kawałkach kory obłożonych mchem, ale także wiszących.
Stanowisko
Najlepsze do uprawy storczyków jest jasne pomieszczenie. Storczyki potrzebują dużo rozproszonego światła. Najlepiej rosną na parapetach wschodnich okien. Przy południowych i zachodnich powinniśmy je latem nieco ocieniać. Od północy i w głębi mieszkania trzeba rośliny doświetlać żarówką energooszczędną.
Cymbidium czy zygopetalum, czyli storczyki chłodnych stanowisk, trzeba uprawiać w najzimniejszym pokoju. Nie należy stawiać ich blisko grzejników, bo z pewnością nie zakwitną
Storczyki ciepłolubne to phalaenopsis, miltonia, paphiopedilum, vuylstekeara, oncidium, dendrobium.
Storczyki nie lubią samotności - dlatego otoczenie ich innymi roślinami pokojowymi (paprocie, trzykrotki, pelargonie, pnącza pokojowe, fiołki afrykańskie, begonie itp.) stwarza odpowiedni dla nich klimat.
Przesadzanie
Większość storczyków powinna być przesadzana raz na dwa-cztery lata. Podłoże, w którym rosną, stopniowo wyjaławia się. Jeżeli nie przesadzi się roślin do świeżego, ulega ono rozkładowi i zbija się w zwartą masę. Wówczas do korzeni nie ma odpowiedniego dostępu powietrza, odpływ wody blokuje się, a więc roślina ma zbyt dużo wilgotności i może zmarnieć. Najlepiej storczyki przesadzać zaraz po zakończeniu kwitnienia. Rośliny przesadzone nawozimy po ich przyjęciu się i rozpoczęciu wegetacji.
Jak przycinać storczyki?
Niezwykle ważne jest, by przycinać storczyki, zwłaszcza po kwitnieniu, jeżeli chcesz pobudzić je do dalszego wzrostu i mieć zdrową, wielokrotnie kwitnącą roślinę. Początkujący hodowcy storczyków często obawiają się, że je uszkodzą podczas przycinania. Przycinanie storczyków nie musi być jednak wcale trudne, zwłaszcza, jeżeli przeczytasz poniższe wskazówki.
Podlewanie storczyków
Storczyki należy podlewać obficie, ale nie częściej niż raz na tydzień latem i raz na dwa tygodnie zimą. Nawet przesuszenie jest dla roślin korzystne. Jeśli mamy wątpliwości, czy podlewać, czy nie, to lepiej z podlewania zrezygnować. Najlepsza jest woda z kranu przegotowana i odstała przez minimum 24 godziny. Wiele storczyków lubi wyniesienie ich na wolne powietrze od maja do września. Trzeba je wtedy częściej podlewać.
Nie należy zbyt często zraszać roślin. Storczyki nie zawsze to lubią. Potrafią same czerpać parę wodną z powietrza. Zraszanie storczyków (lubią je np. paphiopedilum, cymbidium) dopuszczalne jest w słoneczne dni, i to o takiej porze, by do wieczora rośliny całkiem obeschły.
W okresie spoczynku - zimą - z reguły ograniczamy podlewanie storczyków do minimum, rezygnując z zasilania, i ustawiamy w chłodnym, ale widnym miejscu. Wiosną, gdy zaobserwujemy wzrost nowych pędów, a u ich nasady nowe korzenie, rozpoczynamy obfite podlewanie i nawożenie. Rośliny, których ojczyzną są krainy wiecznie zielone (phalaenopsis, paphiopedilum), nie przechodzą przy uprawie w mieszkaniu okresu spoczynku, ale zimą także wymagają ograniczenia podlewania.
Liści storczyków nie należy myć w wannie. Trzeba delikatnie przecierać je wilgotnym wacikiem, często zmienianym i płukanym.
Nawożenie
Wiosną i latem - w okresie intensywnego wzrostu roślin - co dwa tygodnie przy okazji podlewania dodajemy do wody specjalny nawóz do storczyków, lub też inny nawóz wieloskładnikowy przeznaczony dla roślin kwitnących. Do kupienia w kwiaciarniach lub sklepach ogrodniczych. Nie dokarmiamy jedynie tych okazów, które rozpoczęły okres spoczynku. Możemy także zastosować z dobrym skutkiem domowe nawozy organiczne, które wzbogacą nawożenie mineralne, np. łyżeczkę fusów po parzonej herbacie położonych na powierzchni podłoża czy szczyptę rozdrobnionej skorupki jajka raz na kwartał.
Gatunki zaliczane do rodzaju Orchis s.l. występujące we florze polskiej
* storczyk blady (Orchis pallens L.)
* storczyk błotny (Orchis palustris Jacq.)
* storczyk cuchnący (Orchis coriophora L.) – gatunek w Polsce wymarły
* storczyk drobnokwiatowy (Orchis ustulata L.)
* storczyk kukawka (Orchis militaris L.)
* storczyk męski (Orchis mascula (L.) L.)
* storczyk purpurowy (Orchis purpurea Huds.)
* storczyk samczy, s. samiczy (Orchis morio L.)
* storczyk trójzębny (Orchis tridentata Scop.) – gatunek w Polsce wymarły
Pełen wykaz gatunków
Przedstawiciele rodzaju Orchis sensu stricto:
* Orchis adenocheila Czerniak., Bot. Mater. Gerb. Glavn. Bot. Sada RSFSR 5: 173 (1924)
* Orchis anatolica Boiss., Diagn. Pl. Orient. 5: 56 (1844)
* Orchis anthropophora (L.) All., Fl. Pedem. 2: 148 (1785) (syn. Aceras anthropophorum)
* Orchis brancifortii Biv., Stirp. Rar. Sicilia 1: 3 (1813)
* Orchis galilaea (Bornm. & M.Schulze) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 19: 47 (1923)
* Orchis italica Poir. in J.B.A.M.de Lamarck, Encycl. 4: 600 (1798)
* Orchis laeta Steinh., Ann. Sci. Nat., Bot., II, 9: 209 (1838)
* Orchis mascula (L.) L., Fl. Suec., ed. 2: 310 (1755) – storczyk męski
* Orchis militaris L., Sp. Pl.: 941 (1753) – storczyk kukawka
* Orchis olbiensis Reut. ex Gren., Mém. Soc. Émul. Doubs, III, 3: 6 (1859)
* Orchis pallens L., Mant. Pl. 2: 292 (1771) – storczyk blady
* Orchis patens Desf., Fl. Atlant. 2: 318 (1799)
* Orchis pauciflora Ten., Fl. Napol., Prodr.: lii (1812)
* Orchis provincialis Balb. ex Lam. & DC., Syn. Pl. Fl. Gal.: 169 (1806)
* Orchis punctulata Steven ex Lindl., Gen. Sp. Orchid. Pl.: 273 (1835)
* Orchis purpurea Huds., Fl. Angl.: 334 (1762) – storczyk purpurowy
* Orchis quadripunctata Cirillo ex Ten., Fl. Napol., Prodr.: liii (1812)
* Orchis simia Lam., Fl. Franç. 3: 507 (1779)
* Orchis sitiaca (Renz) P.Delforge, Naturalistes Belges 71: 107 (1990)
* Orchis spitzelii Saut. ex W.D.J.Koch, Syn. Fl. Germ. Helv.: 686 (1837)
* Orchis troodi (Renz) P.Delforge, Naturalistes Belges 71: 107 (1990)
Grupa przeniesiona do rodzaju koślaczek (Anacamptis):
* Anacamptis boryi (Rchb.f.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997)
* Anacamptis collina (Banks & Sol. ex Russell) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997)
* Anacamptis coriophora (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997) → storczyk cuchnący (Orchis coriophora L.)
* Anacamptis cyrenaica (E.A.Durand & Barratte) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr., Orchid Gen. Anacamptis Orchis Neotinea, ed. 2: 178 (2007)
* Anacamptis israelitica (H.Baumann & Dafni) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997)
* Anacamptis laxiflora (Lam.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997)
* Anacamptis morio (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997) → storczyk samczy (Orchis morio L.)
* Anacamptis palustris (Jacq.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997) → storczyk błotny (Orchis palustris Jacq.)
* Anacamptis papilionacea (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997)
* Anacamptis sancta (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 120 (1997)
Grupa przeniesiona do rodzaju Neotinea:
* Neotinea commutata (Tod.) R.M.Bateman, Bot. J. Linn. Soc. 142: 12 (2003)
* Neotinea conica (Willd.) R.M.Bateman, Bot. J. Linn. Soc. 142: 12 (2003).
* Neotinea lactea (Poir.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 122 (1997)
* Neotinea tridentata (Scop.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 122 (1997) → storczyk trójzębny
* Neotinea ustulata (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyana 12: 122 (1997) → storczyk drobnokwiatowy
|
|
